Pliki cookie analityczne pokazują nam, jak korzystasz z serwisu, a reklamowe pliki cookie Google i Meta pozwalają mierzyć skuteczność naszych reklam. Wybierz, na które zgadzasz się, i zmień swój wybór w dowolnym momencie w sekcji Twoje wybory dotyczące prywatności.
PTEN znajduje się na liście ACMG SF v3.2 genów, w których w klinicznym sekwencjonowaniu genomu należy raportować wyniki dodatkowe (secondary findings). Sekwencjonowanie całego genomu pozwala scharakteryzować pełny locus PTEN, w tym warianty w rejonie promotora oraz duże delecje, które standardowe panele onkologiczne regularnie pomijają.
Raport o chorobach wyszukuje rzadkie warianty genetyczne, o których wiadomo, że powodują choroby objęte raportem.
Rzadkie, dziedziczne schorzenie charakteryzujące się wieloma łagodnymi, guzopodobnymi zmianami (hamartomami) w różnych tkankach oraz zwiększonym ryzykiem rozwoju niektórych nowotworów, zwłaszcza piersi, tarczycy i endometrium, wynikającym z mutacji w genie PTEN.
Zespół Cowden (Cowden syndrome, CS), najczęstszy spośród zespołów hamartomatycznych związanych z PTEN (PTEN hamartoma tumor syndromes, PHTS), to autosomalnie dominujący dziedziczny zespół predyspozycji do nowotworów, wywoływany przez patogenne warianty germinalne w genie PTEN (phosphatase and tensin homolog) na chromosomie 10q23.31. PTEN jest genem supresorowym nowotworu, który reguluje szlak sygnałowy PI3K/AKT/mTOR; utrata funkcji PTEN prowadzi do niekontrolowanej proliferacji komórek i powstawania guzów. Zespół Cowden charakteryzuje się zmianami skórno-śluzówkowymi (trichilemmomami, papilomatycznymi grudkami i keratozami akralnymi), makrocefalią, łagodnymi hamartomami w wielu narządach oraz znacznie zwiększonym ryzykiem wielu nowotworów złośliwych. Szacowana częstość występowania wynosi 1 na 200.000, jednak diagnozy molekularne wskazują na znacznie wyższą częstość.
Ryzyko zachorowania na nowotwory w ciągu życia u nosicieli patogennych wariantów PTEN należy do najwyższych udokumentowanych dla jakiegokolwiek genu predyspozycji do nowotworów dziedzicznych: ryzyko raka piersi sięga 67–85% (w porównaniu ze średnią populacyjną wynoszącą ok. 12%); ryzyko raka endometrium zbliża się do 28–44%; ryzyko raka tarczycy (głównie pęcherzykowego) sięga 21–38%; ryzyko raka jelita grubego jest podwyższone (9–18%), a ryzyko raka nerkowokomórkowego wynosi około 34%. U nosicieli płci męskiej ryzyko raka piersi jest podwyższone, a ryzyko raka tarczycy i jelita grubego również pozostaje zwiększone. Zespół Bannayana-Rileya-Ruvalcaby (Bannayan-Riley-Ruvalcaba syndrome, BRR) i zespół Proteusa (Proteus syndrome, PS) to alleliczne zaburzenia związane z PTEN, o częściowo wspólnych, lecz odrębnych cechach klinicznych; wszystkie są wywoływane przez patogenne warianty PTEN.
U około 25% osób spełniających kliniczne kryteria rozpoznania zespołu Cowden nie stwierdza się identyfikowalnego wariantu w sekwencji kodującej PTEN; w tej grupie mogą występować warianty w rejonie promotora PTEN, warianty głęboko intronowe, duże przegrupowania genomowe lub patogenne warianty w innych genach związanych z PHTS (SDHB, SDHD, KLLN). Wytyczne NCCN zalecają kompleksową analizę PTEN, obejmującą badanie delecji/duplikacji, jako część pełnej diagnostyki PHTS. Postępowanie u potwierdzonych nosicieli PTEN obejmuje coroczny rezonans magnetyczny piersi od 30. roku życia, coroczne mammografie od 30.–35. roku życia, rozważenie profilaktycznej mastektomii, coroczne pobieranie wycinków endometrium od 30.–35. roku życia oraz coroczne badanie USG tarczycy.
Zespoły hamartomatyczne związane z PTEN obejmują zespół Cowden, zespół Bannayana-Rileya-Ruvalcaby, zespół Proteusa oraz zespół podobny do Proteusa: stany alleliczne o częściowo wspólnym, lecz klinicznie możliwym do odróżnienia obrazie, wszystkie wywoływane przez patogenne warianty PTEN.
Spektrum schorzeń związanych z PTEN, w tym zespoły Cowdena i Bannayana-Rileya-Ruvalcaby, z hamartomami oraz podwyższonym ryzykiem raka piersi, tarczycy, endometrium, nerki i innych nowotworów.
Co zmienia diagnoza
Regularne badania przesiewowe piersi, tarczycy, endometrium, nerki, jelita grubego i skóry oraz badania krewnych.
Dlaczego warto wykonać sekwencjonowanie całego genomu
Warianty w promotorze PTEN oraz duże przegrupowania genomowe odpowiadają za nawet 25% przypadków PHTS: są to warianty, które standardowe panele dziedzicznych nowotworów, sekwencjonujące wyłącznie eksony kodujące PTEN, systematycznie pomijają.
Warianty w regionie promotorowym PTEN są wykluczone z większości projektów paneli onkologicznych
Patogenne warianty germinalne w rejonie promotora PTEN (zwłaszcza powtarzający się wariant c.-1019_-1018dupTA) stwierdzano u pacjentów z zespołem Cowden, u których standardowe panele analizujące eksony PTEN dały wynik negatywny. Warianty te zmniejszają transkrypcję PTEN, powodując funkcjonalną haploinsuficjencję bez zmiany sekwencji kodującej. Standardowe panele nowotworowe sekwencjonują wyłącznie 9 eksonów kodujących PTEN oraz kanoniczne miejsca składania (splice sites); nie obejmują rejonu promotora ani intergenicznych elementów regulacyjnych. Sekwencjonowanie całego genomu odczytuje pełny locus PTEN, w tym promotor, wszystkie introny oraz region 3' UTR, czyli obszary, w których znajdują się regulacyjne patogenne warianty.
Wielonowotworowe postępowanie profilaktyczne wymaga potwierdzenia statusu PTEN jak najwcześniej
Ryzyko nowotworowe związane z PTEN należy do najwyższych spośród wszystkich dziedzicznych zespołów, dlatego nadzór musi rozpocząć się w trzeciej dekadzie życia, zanim większość raków piersi i endometrium w tej grupie stanie się klinicznie wykrywalna. Wytyczne NCCN zalecają coroczny rezonans magnetyczny piersi i mammografię od 30. roku życia, a nadzór endometrium od 30.–35. roku życia. Ten intensywny harmonogram nadzoru jest uzasadniony danymi o ryzyku w ciągu życia, lecz wymaga potwierdzenia patogennego wariantu PTEN. Wynik negatywny z niepełnego panelu (który nie badał promotora PTEN ani przegrupowań strukturalnych) może dawać fałszywe poczucie bezpieczeństwa i opóźniać konieczny nadzór o lata.
Jeden zestaw wysłany do Pana/Pani domu. Cały genom zsekwencjonowany zgodnie ze standardem klinicznym stosowanym przy podejmowaniu decyzji diagnostycznych. Raporty przygotowane do wykorzystania przez lekarza zostaną dostarczone do Genome Manager w ciągu 6–8 tygodni — pozostaną tam na stałe i będą aktualizowane wraz z postępem nauki.
Od 449 $
Bezpłatna wysyłka · Wyniki w ciągu 6–8 tygodni
Pakiet Premium kosztuje dodatkowo 99 $ za zestaw w pierwszym roku.